Gönderen Konu: Pomaklar kimdir?  (Okunma sayısı 22383 defa)

0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

Çevrimdışı Тоска

Pomaklar kimdir?
« : Nisan 18, 2008, 23:48 »
POMAKLAR KİMDİR ?

Pomaklar öncelikle Osmanlının  balkan coğrafyasına bıraktığı miraslardan birisi ve belkide en  tartışmalı etnik  kimliktir. Tartışmalı bir kimlik olmasının en önemli sebebi  balkanlarda politika sahibi ülkelerin  pomaklarların herhangi bir özelliğini ön plana çıkartarak kendi  siyasi malzemeleri  olarak  kullanma istekleridir. 

Bulgarların slavik karakterli pomakça ve ırki özellikleri  gösterge alarak  müslüman  bulgar  tanımlaması, Türklerin ise  osmanlı  zamanında  müslümanlaşmış  ve  ortodoks  slav  bulgar devleti  tanımlamasında kendine  yer  edinememiş  bu toplumun  doğal bir içgüdüyle  osmanlının  devamı  niteliğindeki  islami-türk karaktere sığınmalarını kimlik tanımlaması olarak  kullanması  ve  Yunan hükümetinin  Batı  Trakyada  Pomakları  önplana  çıkararak  bölgede türk etkisini  kırma isteği ve  bu  yönde  geliştirdikleri  pomakların  kökenini  akla mantığa uymayacak unsurlara  dayandırmak istemesi  veya  sözde  kültürel  destekler  siyasi  malzemeler  için örnek  teşkil  etmektedirler. 

Bu politikalar altında köken konusunda  tanımlama  yapmak  çok  zor olmakla beraber  pomakları  boşnaklarla  mukayese etmek  daha doğrudur.  Müslüman olmuş,  slav  baskın  karakterli  ve benzer kaderi  paylaşan  bu  iki halk kendilerinin ait olduğu üst  kimliklerinden  ayrışmış  ve  ulus  devlet tanımlaması  dışında ayrı bir kimlik olarak değerlendirilmiştir.  Her iki halkın din değiştirmeleride  benzer koşullar etkili  olmuştur. 

Bunun yanında iki toplum arasında doğal olarak bazı farklılıklarda bulunmaktadır. Bunlardan en  önemlisi  boşnaklarda etnik  kimliğinin oluşumunda türk etkisinin  sınırlı olmasına karşın coğrafi ve tarihsel nedenlerle pomaklarda bu etkinin daha fazla olmasıdır ama bu veriler  genel olan baskın slav karakterlerini  değiştirmez. Yani Pomaklar, Müslüman Slavlar gurubuna girerler.

İki  toplumun islamiyetle tanışması aşağı yukarı aynı zamanlarda gerçekleşmiştir  islamiyeti seçmelerindeki  en  büyük etmenlerden  birisi  ortodoks  kilisiye tepki amaçlı kurulan bogomilizmin  osmanlının bölgeye gelmesinden kısa bir süre önce  zayıflamaya başlaması ve nihayetinde osmanlı yönetimi  ile gelen islamiyetin geriye kalan bogomilizm mensubu bazı topluluklar tarafından benimsenmesidir. 

Bunun yanında osmanlı yönetiminde bölgede hoşgörü ve huzur ortamı ile beraber müslümanlara sağlanan  ekonomik ayrıcalıklar diğer bazı bölge insanlarınında islamiyeti  seçmelerini sağlamıştır. 

Sayın Kemal Gözlerin yaptığı araştırmada  XV. ve XVI.yy’da bulgaristanda lofça  (lovec)  yöresindeki tahrir defterleri incelendiğinde soy ağacının en başında yer alan baba isminin “Veled-i Abdullah” -”Allahın kulu” tanımlaması  genellikle tarihçiler tarafından mühtediler (din değiştirenler) tarafından hristiyan olan babalarının isimlerini deşifre etmek istemedikleri  şeklinde yorumlanması  bölgede değişik  tarihlerde  islamizasyon olduğu konusuna basit bir örnektir. 

İşte  tüm  bu veriler ışığında osmanlıda yapılan etnisiteye  dayalı olmayan müslüman-gayri müslüman  tanımlaması  osmanlının balkanlarda güç  yitirmeye  başladığı  19.yy’da  yerini bölge ülkeleri tarafından müslümanlığı  seçen bu toplumlara  verilen  etnik tanımlamalara bırakmıştır.  “Pomak” kelimesinin  ilk defa  telafuzuda  bu  döneme rastlamaktadır. 

Bu  değerlendirmeler  ışığında  Pomakları  içinde türk ve  diğer  etnik  unsurları da barındıran baskın slav karakterli  müslümanlar olarak değerlendirmek  ve kendine  özgün bir  toplum  olduğunu kabul  etmek  objektiflik  açısından daha  isabetli  olmaktadır.

Keza  özellikle  balkanlarda olmak üzere  dünyada  hiçbir toplumun  etnik  kökeni  için safkan,  katışıksız gibi benzer tanımlamalar yapılamaz,  yapılması  imkansızdır.

(smolyani)

 

Sitemap 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42